Προικισμένος μετὰ ἀξιολόγων διοικητικῶν προσόντων καὶ θεολογικὴ παιδεία, ἐποίμανε ἐν συνέσει τὸν πατριαρχικὸ θρόνο κατὰ τὴν πρώτη περίοδο τῆς πατριαρχείας του (1334-1341). Ἔπειτα δὲ ἀπὸ τὸν θάνατο Ἀνδρόνικου Γ´ τοῦ Παλαιολόγου (1328-1341), ἀνεμίχθη εἰς τὰς δυναστικὰς ἔριδας καὶ συνετάχθη τῇ παρατάξει τῆς βασιλομήτορος Ἄννης.

Οὕτως, ἡ ὑποστήριξις τῶν ἀντιπάλων τοῦ Γρηγορίου Παλαμᾶ καὶ πολεμίων τῶν ἠσυχαστῶν, μετὰ τὴν σύνοδο τοῦ 1341, ἡ ὁποία δὲν ἀπεδοκίμασε τὴν ἠσυχαστικὴ διδασκαλία, ἠρμηνεύθη ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς δυναστικῆς ἔριδος. Ὡστόσο, ἡ ἀντίθεσις πρὸς τὸν Γρηγόριο Παλαμὰ καὶ τοὺς ἠσυχαστὰς εἶχε θεολογικὴ ὑποδομή, διὰ τοῦτο καὶ ὁ πατριάρχης ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν ὑπεστήριξε τὸν ἀντιησυχαστὴ Γρηγόριο Ἀκίνδυνο, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ ηὐνόησε τὰς διώξεις τοῦ Γρηγορίου Παλαμᾶ καὶ τῶν ἐκπροσώπων τοῦ ἠσυχασμοῦ.

Ἡ ἐπικράτησις τοῦ ὑποστηρικτοῦ τῶν ἠσυχαστῶν Ἰωάννη Στ´ τοῦ Καντακουζηνοῦ (1347-1354) συνεδέθη καὶ τῷ θριάμβῳ τῶν ἠσυχαστῶν. Ὁ πατριάρχης Ἰωάννης Καλέκας καθῃρέθη παρὰ τῆς Συνόδου τῆς Κωνσταντινουπόλεως τῷ 1347, καὶ συντόμως ἀπέθανε. Κατὰ τὴν πατριαρχεία του ἐξεδόθησαν πολλαὶ συνοδικαὶ ἀποφάσεις διὰ σοβαρὰ θέματα, ἐνῷ ἀποδίδεται εἰς αὐτὸν καὶ συλλογὴ 60 ὁμιλιῶν, κατὰ τὸ μεγαλύτερο μέρος ἀνέκδοτοι.