***

Τιμιώτατοι ἀδελφοί Ἱεράρχαι, 

Ἐλλογιμώτατοι διδάσκοντες στά Ἐκπαιδευτήρια «Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος», 

Ἀγαπητά μας παιδιά, μαθητές καί μαθήτριες,

Ἐκλεκτοί παρόντες, 

Ἀσμένως ἀποδεχθήκαμε τήν εὐγενική πρόσκληση νά ἐπισκεφθοῦμε τά Ἐκπαιδευτήρια «Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος» καί νά γνωρίσουμε ἐκ τοῦ σύνεγγυς τό σπουδαῖο μορφωτικό ἔργο πού ἐπιτελεῖται ἐδῶ, πραγματώνοντας τούς ὁραματισμούς τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κυροῦ Λεωνίδου Παρασκευοπούλου, ἱδρυτοῦ τοῦ σημαντικοῦ τούτου θεσμοῦ, γιά μιά αὐθεντική παιδεία. Πηγή ἰδιαιτέρας χαρᾶς εἶναι ἡ παρουσία τῶν μαθητῶν καί τῶν μαθητριῶν, τῶν παιδιῶν μας, πού προετοιμάζονται ἐδῶ, μέ τή δική σας καθοριστική συμβολή, Ἐλλογιμώτατοι καί ἀγαπητοί ἐκπαιδευτικοί, γιά νά εἰσέλθουν στόν στίβο τῆς ζωῆς, νά ἐνταχθοῦν στή σύγχρονη κοινωνία, καί νά καταθέσουν, ἀναλόγως μέ τά χαρίσματά τους, τή συμβολή τους στήν πορεία τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, μέ ὑγιές αἰσθητήριο γιά τά οὐσιώδη τῆς ζωῆς πού ἔχουν ἀποκτήσει καί ἀναπτύξει ἐδῶ, στό σχολεῖο τους καί τό σχολεῖο σας.

Οἱ λέξεις «δάσκαλος» καί «μαθητής» κατονομάζουν δύο πολύτιμες κατακτήσεις στόν χῶρο τῆς παιδείας. «Τό νά δώσῃς ἀγωγή ἀπαιτεῖ ἀγάπη, τέχνη καί κόπο», σημειώνεται στό ὡραῖο κείμενο «Τό Ἅγιον Ὄρος καί ἡ παιδεία τοῦ Γένους μας». Δέν εἶναι τυχαῖο, ὅτι παρά τίς ταχύτατες ἀλλαγές στόν χῶρο τῆς ἐκπαίδευσης, ὁ δάσκαλος παραμένει ἡ «ψυχή τοῦ σχολείου». Χαιρετίζουμε τό γεγονός ὅτι τά Ἐκπαιδευτήριά σας δίνουν μεγάλη σημασία στήν ἐπιλογή ἱκανῶν καί ἀφιερωμένων στήν ἀποστολή τους ἐκπαιδευτικῶν. Ὄντως, χρειαζόμαστε ἐκπαιδευτικούς μέ ἄρτια ἐπιστημονική καί διδακτική κατάρτιση, ἀλλά καί μέ τό «ἦθος τοῦ δασκάλου», οἱ ὁποῖοι βλέπουν τό ἔργο τους ὡς ὑψηλό λειτούργημα καί προτεραιότητά τους εἶναι ἡ πρόοδος καί ἡ προκοπή τῶν μαθητῶν καί τῶν μαθητριῶν. Χωρίς καλούς δασκάλους καμμία μεταρρύθμιση τῆς ἐκπαίδευσης δέν καρποφορεῖ. 

Ὁ δάσκαλος ἀντιστέκεται στή μετατροπή τῆς διδασκαλίας σέ ἁπλῆ «πληροφόρηση», θεωρεῖ τήν ἀποστολή του ὡς «ἀγωγή ἀξιῶν», ἡ ὁποία λειτουργεῖ λυσιτελῶς μόνον μέσα σέ σχεσιακό περιβάλλον, ὅπου οἱ ἐκπαιδευόμενοι ἀναπτύσσουν γνήσιο πνεῦμα μαθητείας. Οἱ σύγχρονες τεχνολογικές, οἰκονομικές καί πολιτισμικές ἐξελίξεις, ὁδήγησαν σέ βαθειά ἀλλαγή τῆς παιδικῆς ἡλικίας. Ἔγινε μάλιστα λόγος γιά «ἐξαφάνιση τῆς παιδικῆς ἡλικίας» καί γιά ἀρνητική γιά τήν παιδική ψυχή «πρώϊμη συμμετοχή τῶν παιδιῶν στά προβλήματα, τούς διχασμούς καί τόν εὐδαιμονισμό τοῦ κόσμου τῶν ἐνηλίκων».   

Ὑπό τίς νέες αὐτές συνθῆκες, ἡ διαπαιδαγώγηση τῆς νέας γενεᾶς καθίσταται πιό πολύπλοκη. Ποτέ βεβαίως, ὅπως ἔχει προσφυῶς παρατηρηθῆ, «ἡ ἀνθρωπιά δέν εἶναι δεδομένη, ἀλλά πάντοτε ἀποτελεῖ καθῆκον καί χρέος, κάτι πού πρέπει νά κατακτηθεῖ μέ ἀγῶνες καί θέλει χρόνο νά ἀναπτυχθεῖ καί νά καρποφορήσει. Δέν ὑπάρχουν εὔκολες λύσεις στόν δρόμο πρός τήν ἐλευθερία». Οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας ὀνόμαζαν τήν πορεία πρός τήν ἀληθινή ἐλευθερία «ὄρθιον οἶμον», ἀνηφορικό δρόμο. Τό πῶς μιά κοινωνία ἐκτιμᾷ καί ὀργανώνει τήν ἐκπαίδευση τῆς νεότητος, τό πῶς βλέπει τόν δάσκαλο καί τόν μαθητή, τό σχολεῖο καί τούς σκοπούς τῆς παιδείας, ἀποκαλύπτει τό ἐπίπεδο τοῦ πολιτισμοῦ της καί τήν ποιότητα τῶν ἐπιλογῶν καί τῶν ὁραματισμῶν της. 

Ἡ καταλυτική παρουσία καί ἡ εὐρύτατη χρήση τῶν νέων τεχνολογιῶν χαρακτηρίζεται ὡς ἡ μεγαλύτερη πρόκληση στήν ἱστορία τῆς ἐκπαίδευσης. Ἀναμφισβήτητα, ἡ ἐξέλιξη αὐτή ἔχει τίς θετικές της πτυχές. Τό σύγχρονο σχολεῖο εἶναι ἀναπόσταστο μέρος τῶν πολιτισμικῶν ἐξελίξεων καί ὀφείλει νά προετοιμάζῃ τή μαθητιῶσα νεολαία γιά νά ἐνταχθῇ καί νά ἀναπτυχθῇ δημιουργικά μέσα στό νέο αὐτό παγκόσμιο πολιτισμικό περιβάλλον. Πάντως, ἡ θεώρηση τοῦ ρόλου τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ, πρωτίστως ὡς «διευκολυντῆ μάθησης» στό «ψηφιακό σχολεῖο», λειτουργεῖ εἰς βάρος τῆς παιδαγωγικῆς του ἀποστολῆς. Ἡ ἀγωγή καί ἡ παιδεία ἀναφέρονται ὄχι πρωτίστως σέ αὐτό που εἶναι, ἀλλά σέ αὐτό πού ὀφείλει νά εἶναι ὁ ἄνθρωπος. Ἐδῶ βρίσκεται τό μεγαλεῖο τῆς ἰδέας τῆς παιδείας, ἡ ὁποία συνδέεται μέ τίς πνευματικές παραδόσεις καί μέ τίς ἀκατάλυτες ἠθικές καί ἀνθρωπιστικές ἀξίες.

Εἶναι χαρακτηριστικό, ὅτι ἡ Ἐκκλησία μας, καθ᾿ ὅλη τήν πορεία της, ἔδειξε ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον γιά τήν παιδεία, τήν θύραθεν καί τήν κατά Χριστόν. Τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο διέσωσε καί καλλιέργησε τήν πνευματική καί γλωσσική μας ταυτότητα σέ καιρούς εὐδίας καί καιρούς κλύδωνος, ἱδρύοντας σχολεῖα καί Ἀκαδημίες, καλῶντας σοφούς καί φιλογενεῖς διδασκάλους, ἀλλά καί μέ τό παιδευτικό ἔργο πού ἐπιτελεῖται ἀπό τήν ἴδια τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας, τή διδασκαλία της, τήν θεία λατρεία, τό ἦθος τῆς ἀλληλοβοηθείας καί ἀγάπης, τήν ἐλπίδα τῆς αἰωνιότητος. 

Καί σήμερα τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο διακηρύττει, σύμφωνα καί πρός τίς ἀποφάσεις τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας (Κρήτη, 2016), ὅτι ἡ πίστη στόν Θεό τῆς ἀγάπης ὄχι μόνον δέν μᾶς ἀποκόπτει ἀπό τόν κόσμο, ἀλλά μᾶς ἐνισχύει στόν ἀγῶνα τῆς ζωῆς, στηρίζει τίς δημιουργικές μας δυνάμεις καί προάγει τή συμβολή μας στήν ἀνάπτυξη τοῦ πολιτισμοῦ. Πιστεύουμε, ὅτι ἡ ἀδιαφορία γιά τίς θετικές δυνατότητες τῆς τεχνολογίας ἤ ἡ ἀπόρριψή τους πηγάζει ἀπό μία παρανόηση τοῦ χριστιανικοῦ ἤθους καί οὐδόλως ἀποτελεῖ συνέπειά του. Χρήση τῆ τεχνολογίας δέν σημαίνει ὅμως κατάφαση ὅλων τῶν διαστάσεων τῆς τεχνολογικῆς ἐπανάστασης, οὔτε ταύτιση τῆς ἰδέας τῆς προόδου μέ τήν πρόοδο τῆς τεχνολογίας. Ὅλοι γνωρίζουμε, ὅτι πολλά μεγάλα προβλήματα τῆς ἀνθρωπότητος δέν ἐπιλύονται μέ τή βοήθεια τῆς ἐπιστήμης καί τῆς τεχνολογίας. Ἄλλες πνευματικές δυνάμεις καλοῦνται -καί θά καλοῦνται καί στό μέλλον- νά δώσουν ἀπαντήσεις στά ζητήματα αὐτά. 

Ἡ χριστιανική μας πίστη εἶναι ἡ πρώτη μεταξύ αὐτῶν τῶν πνευματικῶν δυνάμεων. Οἱ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί εἴμαστε κληρονόμοι καί συνεχιστές μιᾶς μοναδικῆς πνευματικῆς παράδοσης, ἡ ὁποία μᾶς ἐμπνέει καί διδάσκει καί γιά τήν ἀντιμετώπιση τῶν συγχρόνων προκλήσεων, ἀλλά καί γιά τήν ἀξιοποίηση τῶν θετικῶν δυνατοτήτων τοῦ πολιτισμοῦ. Εἶναι αὐτονόητο, ὅτι ἡ μαρτυρία τῆς Ὀρθοδοξίας στόν σύγχρονο κόσμο εἶναι ἀδύνατον νά δοθῇ, ὅταν ἀγνοοῦμε τόν κόσμο ἤ τόν ἀπορρίπτουμε, οὔτε βέβαια, ὅταν ταυτιζόμαστε μέ αὐτόν.

Μέσα στό σύγχρονο σχολεῖο, ἡ παιδεία ὀφείλει νά λειτουργῃ ὡς «ἀγωγή ἐλευθερίας καί εὐθύνης», ὡς ἀξιοποίηση μιᾶς πνευματικῆς παρακαταθήκης, πού δέν ἔχει ἡμερομηνία λήξεως. Εἴμαστε βέβαιοι, ὅτι ὅλοι ἐσεῖς, Ἐλλογιμώτατοι ἐκπαιδευτικοί, ἀντιστέκεσθε στίς τάσεις συρρίκνωσης τοῦ σύγχρονου σχολείου σέ χῶρο ὅπου προσφέρεται μόνο χρηστική γνώση καί ὄχι πνεῦμα διακονίας καί ἀλληλεγγύης. Δύναμη δέν εἶναι μόνον ἡ γνώση, ἀλλά καί ἡ πίστη, πού μᾶς ἀνοίγει τήν πύλη γιά νά ζήσουμε μία ἄλλη ἐλευθερία, ἡ ὁποία, ὅπως ἔχει γραφῆ, «ὑπερβαίνει τίς ἄλλες ἐλευθερίες, ὅσο ὁ οὐρανός τή γῆ». 

Σᾶς καλοῦμε νά στηρίζετε τή στοχοθεσία τῆς σχολικῆς θρησκευτικῆς ἀγωγῆς, ἡ ὁποία εἶναι «τό κατ᾿ ἐξοχήν μάθημα πολιτισμοῦ τοῦ προσώπου», στρέφει τά παιδιά πρός τό «ἕν, οὗ ἐστι χρεία» καί πρός τό βάθος τῶν πραγμάτων, ἀποκαλύπτει τόν πνευματικό, τόν ἀνθρωπιστικό καί τόν πολιτισμικό πλοῦτο τῆς Ὀρθόδοξης παράδοσης, ἀξίες μέ παγκόσμια ἐμβέλεια, πού συνέβαλαν καθοριστικά στή διαμόρφωση τοῦ πολιτισμοῦ μας, καί εἶναι βέβαιο ὅτι θά παραμείνουν κομβικῆς σημασίας γιά τή διαφύλαξη τῆς ἰδιοπροσωπίας μας. 

Στό πνεῦμα αὐτό, συγχαίρουμε καί ἐπαινοῦμε ὅλους σας, ἀγαπητοί διδάσκοντες, γιά τήν προσφορά σας στήν παιδεία. Διαβεβαιώνουμε τούς νεόυς καί τίς νέες μας, ὅτι τρέφουμε μεγάλη ἐκτίμηση γιά τίς εὐαισθησίες καί τά ὁράματα τους, γιά τό ἔμπρακτο ἐνδιαφέρον τους γιά τήν προστασία τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, καί τούς διαβεβαιώνουμε ὅτι οἱ ἀξίες τῆς Παράδοσής μας μποροῦν νά συνυπάρξουν καί νά συνδυασθοῦν μέ τόν σύγχρονο τρόπο τοῦ βίου, σέ μία δημιουργική σύνθεση, χωρίς συμβιβασμούς στά οὐσιώδη.

Ἐκφράζουμε τήν πεποίθησή μας ὅτι τό ὅραμα τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης Λεωνίδου Παρασκευοπούλου γιά τήν παιδεία, τό ὁποῖο ἤδη ἐπί πέντε δεκαετίες, καρποφόρησε δαψιλῶς, ἐγγυᾶται τήν εὐδόκιμη πορεία τῆς Ἐκπαιδευτηρίων σας πρός τό μέλλον, μέ λάβαρο τήν πρόταση ζωῆς καί ἐλευθερίας τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὁ Κύριος τῆς δόξης νά ἀναπαύῃ τήν ψυχή τοῦ ἀειμνήστου ἀδελφοῦ Λεωνίδου ἐν Χώρᾳ Ζώντων καί ἐν σκηναῖς δικαίων καί νά χαρίζῃ σέ ὅλους ἐσᾶς καί τούς ἀγαπημένους σας ὑγεία, προκοπήν βίου, πρόοδο καί κάθε ἄνωθεν εὐλογία. 

Σᾶς εὐχαριστοῦμε γιά τήν προσοχή σας!