Ἱδρύθη τό ἔτος 888 ὑπό τῆς Αὐγούστης Θεοφανοῦς, ἐπί Πατριαρχίας Φωτίου τοῦ Μεγάλου. Τό ἔτος 1522 ὁ Ἱερομόναχος Θεωνᾶς μετά τῆς συνοδείας του ἐπανίδρυσε τήν Ἱεράν Μονήν καθιστάμενος Ἡγούμενος αὐτῆς, προαχθείς ἀργότερον εἰς Ἀρχιεπίσκοπον Θεσσαλονίκης, ὅπου εἶχεν ὁσιακόν τέλος καί ἡ Ἐκκλησία κατέταξεν αὐτόν μετά τῶν Ἁγίων.
Ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ φυλάσσονται ἡ Τιμία Κάρα τῆς Ἁγίας Ἀναστασίας, ὁλόσωμον τό Ἱερόν Λείψανον τοῦ Ἁγίου Θεωνᾶ, Ἡγουμένου τῆς Μονῆς καί Ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Τίμιον Ξύλον, δωρηθέν ὑπό τῆς Αὐγούστης Θεοφανοῦς, αἱ Τιμίαι Κάραι τῶν Ἁγίων Νεομαρτύρων Ἰακώβου (Γέροντος τοῦ Ἁγίου Θεωνᾶ), Ἰακώβου καί Διονυσίου τοῦ Μοναχοῦ, μαρτυρησάντων ἐν Ἀδριανουπόλει (ἐν ἔτει 1519) καί ἐκεῖθεν μετεφέρθησαν ὑπό τοῦ Ἁγίου Θεωνᾶ εἰς τήν Ἱεράν Μονήν, καί πλεῖστα ἄλλα Ἱερά Λείψανα.
Διοίκησις: Ἡ Ἱερά Μονή ἀνήκει πνευματικῶς καί διοικητικῶς εἰς τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, διεπομένη ὑπό τῶν διατάξεων τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος 249/1969 καί ὑπό ἰδίου Ἐσωτερικοῦ Κανονισμοῦ.
Ἡγούμενος: ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Μιλήτου κ. Ἀπόστολος (03.11.1985). Μοναχοί 10. Διοικητικόν Συμβούλιον· Πρόεδρος· ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Μιλήτου κ. Ἀπόστολος. Σύμβουλοι παρά τῷ Ἡγουμένῳ· Ἐλλογιμ. κ. Γεώργιος Πενέλης, Ὁμ. Καθηγητής Α.Π.Θ., καί οἱ Ἐντιμ. κ.κ. Ἰωάννης Γιαννάκης, Ἀρχιτέκτων-Μηχανικός, Πρόεδρος τῆς Ἑταιρείας Μελετῶν Ἴμβρου καί Τενέδου καί Δημήτριος Μπίλλης, Δικηγόρος ἐν Θεσσαλονίκῃ.
Ταχ. διεύθυνσις· Ἱερά Βασιλική Πατριαρχική καί Σταυροπηγιακή Μονή Ἁγίας Ἀναστασίας, 570 06 Βασιλικά Χαλκιδικῆς.
Τηλ. Γραμματείας: 23960-22.440, 22.663. Fax: 23960-22.661. E-mail: agia.anastasia@gmail.com
Τεχνική Ὑπηρεσία· Διευθυντής· Ἀθανάσιος Βαλαβάνης, Πολιτικός Μηχανικός. Ἀναστηλώτρια Μνημείων· Παρασκευή Κούρτη, Ἀρχιτέκτων-Μηχανικός.
Εἰδικοί σύμβουλοι:
α) Ἐπί τοῦ ἀναστηλωτικοῦ ἔργου: Γεώργιος Πενέλης, Ὁμ. Καθηγητής Α.Π.Θ., καί Καλλιόπη Θεοχαρίδου, Ἀναστηλώτρια Μνημείων.
β) Ἐπί τῆς ἀναπλάσεως καί ἀξιοποιήσεως τοῦ ὀρεινοῦ ὄγκου πέριξ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καί τοῦ ἀγροδασοκτήματος εἰς τήν Χερσόνησον τῆς Κασσάνδρας: Ἑλληνικά Δάση Ο.Ε. κ.κ. Γεώργιος Λιάγκας καί Δημήτριος Βικελούδας, Δασολόγοι.
γ) Ἐπί τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ ἀρχειακοῦ ὑλικοῦ καί τῶν ἱστορικῶν τεκμηρίων: Ἐντιμολ. κ. Γεώργιος Ξεινός, Ἄρχων Προστάτης τῶν Γραμμάτων τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας, Συγγραφεύς, Ἐλλογιμ. κ.κ. Εὐτέρπη Μαρκῆ, Ἀρχαιολόγος, Ἰωάννης Γιαννάκης, Ἀρχιτέκτων-Μηχανικός καί Δημήτριος Κύρου, Θεολόγος-Φιλόλογος.
Εἰδικοί σύμβουλοι: Ἐλλογιμ. κ.κ. Θεοφάνης Παυλίδης, Ἐπίκ. Καθηγητής Α.Π.Θ., Γεώργιος Νάστης, Πολιτικός Μηχανικός, Γεώργιος Περαντώνης καί Γεώργιος Θυμιάτης, Γεωλόγοι.
Χοράρχης· Μουσικολ. κ. Εὐάγγελος Νανᾶκος, Ἄρχων Πρωτοψάλτης τῆς Ἁγιωτάτης Ἀρχιεπισκοπῆς Κωνσταντινουπόλεως. Λαμπαδάριος· Μουσικολ. κ. Χρῆστος Ἀγγελῆς, Ἄρχων Πρωτοψάλτης τῆς Ἁγιωτάτης Ἀρχιεπισκοπῆς Κωνσταντινουπόλεως.
Γραμματεύς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς· Ἐλλογιμ. κ. Ἐλευθέριος Κουτζιαρῆς, Τηλ. κιν. 697.7076107.
Καθίσματα Ἱερᾶς Μονῆς·
1.– Ἁγίας Τριάδος, παραδοσιακοῦ οἰκισμοῦ Ἱερᾶς Μονῆς, 2.– Ἁγίου Στεφάνου (ἐντός τῆς Ἱερᾶς Μονῆς), 3.– Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου (εἰς τόν τόπον ὅπου τό ἔτος 888 ἡ Ἁγία Θεοφανώ εὑρίσκει μοναχούς καί κτίζει τό πρῶτον μοναστῆρι), 4.– Προφήτου Ἠλιού. 5.– Ἁγίου Γεωργίου 6.– Ἁγίου Θεωνᾶ (Ἁγίασμα καί Κάθισμα). 7.– Παναγίας Φανερωμένης Ν. Σκιώνης Χαλκιδικῆς, ἀνῆκον εἰς τήν κατά Χάλκην Ἱεράν Θεολογικήν Σχολήν, 8.- Ἁγίας Ἀναστασίας τοῦ Βουνοῦ Ν. Σκιώνης Χαλκιδικῆς (ὑπεύθυνος τῶν ὑπό στοιχεῖα 9,10, Ἀρχιμ. Ἀπόστολος Ἁγιαναστασίτης, Τηλ. κιν. 694.4882567), 9.- Τιμίου Προδρόμου καί Ὁσίου Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου, ἀναστηλωθέν ἐκ τῆς ἐρειπίων του, καί 10. Ἁγίων Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν καί Ἰακώβου Τσαλίκη (νεοπαγές 2018).
