
* * *
Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ἰταλίας κ. Πολύκαρπε,
Τιμιώτατοι Ἀδελφοί Ἀρχιερεῖς,
Ἐξοχώτατοι ἐκπρόσωποι τοῦ Διπλωματικοῦ Σώματος,
Ἐντιμότατα μέλη τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἰατρῶν Ἰταλίας,
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,
Δόξα καί εὐχαριστία ἀναπέμπουμε εἰς τόν ἐν Τριάδι Θεόν, ὁ Ὁποῖος μᾶς ἀξίωσε νά βρεθοῦμε καί πάλι στήν Αἰώνια Πόλη, τήν Πρεσβυτέρα Ρώμη, καί νά χοροστατήσουμε κατά τήν Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία σέ αὐτόν τόν ἱστορικό Ναό τοῦ Ἁγίου Θεοδώρου. Ἡ σημερινή Κυριακή ἔχει ἰδιαίτερο χαρακτήρα, γιατί ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία ἑορτάζει τή Σύναξη πάντων τῶν Ἁγίων Ἰατρῶν.
Ἡ ἑορτή αὐτή εἶναι νέα στό ἐκκλησιαστικό ἡμερολόγιο. Τήν καθιέρωσε ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου κατά τή διάρκεια τῆς ἰδιαιτέρως δύσκολης περιόδου τῆς προσφάτου πανδημίας τοῦ κορωνοϊοῦ, ἑορτάσθηκε δέ γιά πρώτη φορά τόν Ὀκτώβριο τοῦ 2021 στόν ἐν Φαναρίῳ Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ὁρίσθηκε νά τιμᾶται κάθε χρόνο τήν πρώτη Κυριακή μετά τίς μνῆμες τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων Κοσμᾶ καί Δαμιανοῦ (17 Ὀκτωβρίου) καί τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου καί Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18 Ὀκτωβρίου), τόν ὁποῖον ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὀνομάζει «Λουκᾶν τόν ἰατρόν τόν ἀγαπητόν» (Κολ. δ´, 14).
Ἡ πανδημία ταλαιπώρησε ὁλόκληρη τήν ἀνθρωπότητα ἀπ᾽ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς γῆς, ἀλλά χτύπησε μέ ἰδιαίτερη σκληρότητα ἐδῶ, στήν Ἰταλία, ἡ ὁποία ὑπῆρξε ἀπό τίς πρῶτες χῶρες τῆς Εὐρώπης ὅπου ἐξαπλώθηκε ὁ φονικός ἰός. Θυμόμαστε τίς ἄδειες πλατεῖες καί τούς σιωπηλούς δρόμους, τά γεμάτα νοσοκομεῖα, τίς πόλεις τῆς Λομβαρδίας πού πενθοῦσαν, τούς ἀνθρώπους πού ἔφυγαν ἀπό αὐτή τή ζωή χωρίς νά μποροῦν νά ἀποχαιρετήσουν τούς δικούς τους. Τότε, μέσα στόν φόβο καί στήν ἀβεβαιότητα, οἱ ἰατροί καί οἱ νοσηλευτές στάθηκαν στήν πρώτη γραμμή. Πολλοί ἀρρώστησαν, καί ἀρκετοί θυσίασαν ἀκόμη καί τήν ἴδια τή ζωή τους, παραμένοντας στίς ἐπάλξεις τοῦ καθήκοντος γιά νά σώσουν τή ζωή τῶν συνανθρώπων τους. Τούς θυμόμαστε σήμερα μέ ἰδιαίτερη συγκίνηση καί εὐγνωμοσύνη καί προσευχόμαστε γιά τήν ἀνάπαυση τῶν ψυχῶν τους.
Γι᾽ αὐτό ἡ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία θέσπισε τή σημερινή ἑορτή. Πρῶτα, γιά νά εὐχαριστήσουμε τόν Ἅγιο Θεό, τόν μόνον ἀληθινό «ἰατρόν τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων ἡμῶν». Ἔπειτα, γιά νά τιμήσουμε τούς Ἁγίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν τήν ἐπιστήμη τους στήν ὑπηρεσία τῶν συνανθρώπων τους, «ὡς θεῖοι θεράποντες καί ἰατῆρες βροτῶν», καί γιά νά ἐκφράσουμε ἀπό κοινοῦ τήν εὐγνωμοσύνη μας πρός ὅλους ὅσοι καί σήμερα ὑπηρετοῦν τόν πάσχοντα ἄνθρωπο. Καί τέλος, γιά νά τονίσουμε ὅτι ἡ Ἐκκλησία καί ἡ ἰατρική ἐπιστήμη δέν εἶναι ἀντίπαλοι, ἀλλά συνεργοί στήν ὑπηρεσία τῆς ζωῆς. Ὅπως λέγει ἡ Ἁγία Γραφή, «τίμα ἰατρόν πρός τάς χρείας αὐτοῦ τιμαῖς αὐτοῦ· καί γάρ αὐτόν ἔκτισε Κύριος» (Σοφ. Σειρ. λη´, 1).
Οἱ Ἅγιοι Ἀνάργυροι, ὁ Κοσμᾶς καί ὁ Δαμιανός οἱ ἐξ Ἀραβίας, ὁ Παντελεήμων, ὁ Κῦρος καί ὁ Ἰωάννης, ὁ Ἑρμόλαος, ὁ Σαμψών καί τόσοι ἄλλοι, ἦταν ἄνθρωποι τῆς ἐπιστήμης τῆς ἐποχῆς τους καί, ταὐτόχρονα, ἄνθρωποι τῆς προσευχῆς. Θεράπευαν χωρίς ἀμοιβή, ἐφαρμόζοντας τόν λόγο τοῦ Κυρίου, «δωρεάν ἐλάβετε, δωρεάν δότε» (Ματθ. ι´, 8), ἐξ οὗ καί ἔλαβαν τό προσωνύμιο «Ἀνάργυροι». Ἄς σημειώσουμε ἀκόμη ὅτι οἱ Ἅγιοι Ἀνάργυροι τιμῶνται ἐξόχως ἀπό τούς πρώτους ἤδη αἰῶνες καί στήν Ἀνατολή καί στή Δύση· ἐδῶ, πολύ κοντά μας, στή Ρωμαϊκή Ἀγορά, ὑψώνεται ἀπό τόν ἕκτο αἰῶνα ἡ Βασιλική τῶν Ἁγίων Κοσμᾶ καί Δαμιανοῦ, κοινή μαρτυρία τῆς μιᾶς ἀδιαιρέτου Ἐκκλησίας.
Οἱ Ἅγιοι Ἰατροί δέν ἔβλεπαν μπροστά τους μία «περίπτωση», ἀλλά κάθε φορά ἕνα μοναδικό καί ἀνεπάληπτο πρόσωπο, πλασμένο κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ, καί φρόντιζαν τόν ἄνθρωπο καθ᾽ ὁλοκληρίαν, ψυχῇ τε καί σώματι. Αὐτό εἶναι τό βαθύτερο μήνυμα τῆς τιμωμένης ἑορτῆς: ἡ θεραπεία εἶναι πράξη ἀγάπης, καί κάθε ἰατρός πού ὑπηρετεῖ μέ ἀνιδιοτέλεια γίνεται συνεργός τοῦ Θεοῦ.
Χαιρόμαστε ἰδιαιτέρως, διότι μεταξύ τῶν ἐκκλησιαζομένων εὑρίσκονται καί τά μέλη τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἰατρῶν Ἰταλίας. Ἀγαπητοί ἰατροί, ἡ παρουσία σας προσδίδει διαφορετικό παλμό καί σημειολογία στή σημερινή ἑορτή. Ἀρκετοί ἀπό ἐσᾶς σπουδάσατε σέ αὐτή τή φιλόξενη χώρα, ὅπως καί ἡ ἡμετέρα Μετριότης, ὁ Πατριάρχης σας, καί ὑπηρετεῖτε στά νοσοκομεῖα καί στά ἰατρεῖα της, γινόμενοι γέφυρα ἀνθρωπιᾶς καί ἀλληλεγγύης μεταξύ Ἑλλάδος καί Ἰταλίας. Στά χρόνια τῆς πανδημίας σταθήκατε δίπλα στούς ἀσθενεῖς καί τίς οἰκογένειές τους, μέ κόπο καί συχνά μέ κίνδυνο καί τῆς δικῆς σας ὑγείας. Σᾶς εὐχαριστοῦμε ἐκ βάθους καρδίας. Κρατῆστε ψηλά τήν ἐπιστήμη σας, ἀλλά μήν ξεχνᾶτε ποτέ ὅτι ὁ ἄρρωστος χρειάζεται, ἐκτός ἀπό φάρμακα, καί ἕνα καλό λόγο, ἕνα βλέμμα κατανόησης, ἕνα χαμόγελο, μία ἀνθρώπινη παρουσία. Ἔτσι θά εἶστε καί ἐσεῖς γνήσιοι μιμητές καί ἀπόγονοι τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων.
Χθές τό πρωΐ, ἡ ἡμετέρα Μετριότης συναντήθηκε μέ τήν Αὐτοῦ Ἁγιότητα τόν Πάπα Ρώμης Λέοντα ΙΔ´, λίγες μόλις ἡμέρες μετά τή χειρουργική ἐπέμβαση στήν ὁποία ὑποβλήθηκε. Τοῦ μεταφέραμε τήν ἀγάπη καί τήν προσευχή τῆς ἀδελφῆς Ἐκκλησίας τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως καί Τοῦ εὐχηθήκαμε ὁλόψυχα ταχεῖα καί πλήρη ἀνάρρωση. Καί ἀπό ἐδῶ, ἀπό τόν ἱερό αὐτό Ναό, πού ἡ Ἐκκλησία Του μᾶς παρεχώρησε, ἐπαναλαμβάνουμε τήν εὐχή μας: ὁ Κύριος, διά πρεσβειῶν ἁπάντων τῶν Ἁγίων Ἰατρῶν, νά Τοῦ χαρίζῃ ὑγεία καί δύναμη γιά τήν ὑψηλή καί εὐθυνέμφορτον διακονία Του.
Ἡ δοκιμασία τῆς ὑγείας τοῦ ἀγαπητοῦ ἀδελφοῦ μας Λέοντος μᾶς ὑπενθυμίζει αὐτό πού φανερώνει καί ἡ σημερινή ἑορτή: κανείς δέν βρίσκεται ἔξω ἀπό τήν ἀνθρώπινη ἀδυναμία, οὔτε ὁ πιό ἁπλός ἄνθρωπος οὔτε ἐκεῖνος πού σηκώνει τή μεγαλύτερη εὐθύνη. Μπροστά στήν ἀσθένεια ὅλοι στεκόμαστε ἴσοι. Ὅταν ὁ Ποιμένας ἐμπιστεύεται τή ζωή του στά χέρια τῶν ἰατρῶν καί στήν προσευχή τῶν πιστῶν, γίνεται μάρτυρας μιᾶς μεγάλης ἀλήθειας: ὅτι δηλαδή ἡ ἀσθένεια, ὅταν τή ζοῦμε μέ πίστη, δέν εἶναι ἧττα, ἀλλά τόπος συναντήσεως μέ τόν Χριστό, ὁ Ὁποῖος μᾶς λέγει: «ἡ γάρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β´ Κορ. ιβ´, 9). Ἐκεῖ, στό κρεβάτι τοῦ πόνου, συναντῶνται ὅσα τιμᾷ ἡ σημερινή ἡμέρα: ἡ γνώση καί ἡ φροντίδα τῶν ἰατρῶν μέ τήν προσευχή ὁλοκλήρου τῆς Ἐκκλησίας. Καί ἡ κοινή μας προσευχή, σέ Ἀνατολή καί Δύση, ὑπέρ ὑγείας τοῦ Ἐπισκόπου τῆς Πρεσβυτέρας Ρώμης εἶναι καί αὐτή ἕνα σημεῖο τῆς κοινῆς μας ἀγάπης πού μᾶς καθοδηγεῖ στόν δρόμο πρός τήν ποθεινή ἑνότητα τῶν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησιῶν.
Κατακλείοντες, ἐκφράζουμε τίς ὁλόθερμες εὐχαριστίες μας πρός τόν Ἱερώτατο καί προσφιλέστατο Μητροπολίτη Ἰταλίας κ. Πολύκαρπο, γιά τήν ἀφειδώλευτη ἀγάπη καί φιλοξενία του, καθώς καί γιά τήν ἄοκνη ποιμαντική του μέριμνα ὑπέρ τοῦ ἐν Ἰταλίᾳ Ὀρθοδόξου ποιμνίου τῆς Μητρός Ἐκκλησίας. Ἐπαινοῦμε ἐπίσης τόν Ἱερατικῶς Προϊστάμενο τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Θεοδώρου, Ὁσιολογιώτατο Ἀρχιμανδρίτη κ. Συμεών Κάτσινα, γιά τήν, ὅπως πάντοτε, ἰδιαιτέρως ἐπιμελημένη προετοιμασία καί τῆς σημερινῆς Θείας Λειτουργίας, καθώς καί γιά τήν ἐπί πολλά ἔτη εὔορκον διακονίαν του στή Ρώμη, μαζί μέ ὅλους τούς ἀξίους συνεργάτες του. Ὁ Θεός νά σᾶς σκέπῃ ὅλους καί νά σᾶς χαρίζῃ ἀδιάπτωτη ὑγεία καί πλούσιες τίς εὐλογίες Του.
Permettetemi ora di rivolgere un breve saluto in lingua italiana.
Eminenze,
Eccellenze,
Illustri Autorità,
Fratelli e Sorelle in Cristo,
Ancora una volta, per volontà di Dio, i nostri passi ci hanno portato dalla Regina delle Città, Costantinopoli, la Nuova Roma, alla Città Eterna, l’Antica Roma, e sostare in preghiera in questo splendido tempio, dedicato al San Teodoro, esempio vivente dei legami spirituali esistenti tra la Antica Roma e la Nuova Roma, testimonianza di collaborazione e amore tra le Sante Chiese di Dio. Visitiamo come sempre, con grande affetto il Bel Paese, l’Italia, anche per rendere reale quella “martyria” che il Patriarcato Ecumenico ha manifestato nei secoli e continua ancora oggi, seppur in condizioni molto diverse. Tuttavia, il ruolo di comunione e di costruttore di ponti che caratterizzano, all’interno di tutta la Chiesa Ortodossa, il Patriarcato Ecumenico e il suo Patriarca resta immutato nei tempi e nelle diverse condizioni sociali e politiche.
L’anno che stiamo vivendo è segnato da diversi anniversari e segni dei tempi, per i quali abbiamo intrapreso anche questo viaggio. La nostra Modestia ha appena reso grazie a Dio per i 35 anni di interrotta diaconìa nella Grande Chiesa di Costantinopoli, non per meriti personali, ma per volere e benedizione di Dio. Tempi benedetti da grandi avvenimenti ma anche da sforzi considerevoli per restare fedeli al Vangelo del Signore e alla interrotta Tradizione della Chiesa. Tra questi ricordiamo i 10 anni dal Grande e Santo Concilio della Chiesa Ortodossa, tenutosi a Creta nell’anno 2016. Ricordando questo storico evento, siamo stati onorati dalla Pontificia Università di San Tommaso d’Aquino, l’Angelicum con il conferimento di una Laurea Honoris Causa in Teologia. Evento storico quello del Concilio di Creta, per il quale, grazie all’impegno del nostro Fratello il Metropolita di Calcedonia Emanuele, agli inizi di questo mese è stato organizzato un importante convegno in Francia a Chantilly, non celebrativo, ma di profonda riflessione pan-ortodossa sulle conseguenze di quella assise, sulla recezione dei suoi documenti nella vita delle Diocesi e delle Parrocchie e sull’importanza che esso ha per la testimonianza della Chiesa nel mondo.
Abbiamo visitato anche Sua Santità Papa Leone XIV, per augurargli una pronta guarigione, per fargli sentire la nostra vicinanza nella preghiera, perché secondo il detto evangelico “se un membro soffre, tutte le membra soffrono insieme” (1 Cor. 12, 26), e tra fratelli, che tali si riconoscono, i dolori e le gioie sono sempre condivisi. Le nostre Chiese camminano assieme per festeggiare i Duemila anni della Redenzione e per invocare assieme il dono dell’unità.
In questi giorni ci troveremo anche in uno dei grandi Santuari Italiani, dedicati alla Madre di Dio, a Loreto, su invito del Delegato Pontificio della Santa Casa, presso la quale ricorderemo un altro importante anniversario: i 1400 anni dell’Inno Akathistos, cantato a Costantinopoli, alla Chiesa delle Blacherne nel 626 dal Patriarca Sergio, quando la città di Costantinopoli era assediata dai barbari. Questo antico inno, pieno di poesia, teologia, monumento della lirica religiosa cristiana, molto amato in Oriente, ma molto conosciuto anche in Occidente, è caratterizzato per i saluti alla Madre di Dio: ”Salve, o Sposa sempre vergine – Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε!” Esso ripercorre i misteri dell’infanzia di Cristo, dall’Annunciazione fino all’incontro di Gesù al Tempio con il vecchio Simeone e approfondisce la teologia dell’Incarnazione, la maternità divina di Maria e la salvezza concessa all’umanità.
In quella che è considerata la Santa Casa risuonerà questo meraviglioso inno e benediremo la copia di una antica Icona della Vergine, andata perduta. La intercessione di Maria, madre affettuosa e sempre pronta ad aiutare chi la invoca con fede, possa essere per tutti noi, sostegno e protezione e cammino verso Suo Figlio e Dio nostro.
Infine, ci porteremo ad Assisi, dove due anniversari ci aspettano: gli ottocento anni dal transito di San Francesco di Assisi e i 40 anni dalla prima Preghiera per la Pace, voluta da Papa Giovanni Paolo Secondo, di beata memoria. Gli anni che stiamo vivendo, la situazione mondiale non possono non farci riflettere sul perché siamo attraversati da così tanti venti di guerre. L’Incontro internazionale per la pace, dal titolo “Pace disarmata e disarmante”, promosso dalla Comunità di Sant’Egidio, riunirà rappresentanti delle grandi religioni, del mondo della cultura, della società civile e delle istituzioni per confrontarsi sulle sfide più urgenti del nostro tempo. Donne e uomini di fedi diverse, uniti dalla ricerca di nuove vie di pace, si incontreranno, pregheranno e ancora una volta diranno parole nuove ai grandi del mondo, perché solo una pace giusta, in cui giustizia e solidarietà, rispetto e collaborazione, coraggio e pazienza avranno la priorità, potrà risvegliare le coscienze di tutti i popoli della terra e le fedi hanno una grande responsabilità in questo. Il Patriarcato Ecumenico, e il Concilio di Creta per l’intera Chiesa Ortodossa testimoniano ogni giorno la necessità di pace giusta, nonostante alcune voci risuonino in direzioni contrarie. Per questo, fedeli all’insegnamento del Salvatore del mondo e Re della Pace, continueremo ad alzare la nostra voce contro ogni guerra e contro ogni ingiustizia.
Figli amati nel Signore,
restate sempre uniti per manifestare le grandezze di Dio, per poter essere il “sale della terra e la luce del mondo” secondo il detto evangelico. Allora potremo insieme spostare anche le montagne. Il Patriarcato Ecumenico ed il suo Patriarca sono accanto a voi e con voi camminano per un mondo nuovo. Il Dio della Pace Vi benedica tutti.






