ΙΕΡΑ MONH ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

Τὸ καθολικὸ

Τὸ καθολικὸ τῆς Μονῆς ὑψώνεται στὸ μέσο περίπου τῆς στενῆς αὐλῆς. Ἀφιερωμένο στὴ μνήμη τοῦ Γενεσίου τοῦ Προδρόμου, ἀνοικοδομήθηκε  καὶ τοιχογραφήθηκε στὰ χρόνια 1537-1547 μὲ ἔξοδα τοῦ βοεβόδα Πέτρου, ὅπως δηλώνει ἡ σχετικὴ ἐπιγραφὴ πάνω ἀπὸ τὴν εἴσοδο τοῦ κυρίως ναοῦ. Πεντάτρουλλος καὶ μολυβοσκέπαστος ἐξωτερικὰ ὁ ναός, ἐμφανίζεται στὸ ἐσωτερικό του πολὺ σκοτεινὸς ἐξαιτίας τῶν πολλῶν κτιρίων ποὺ τὸν περιβάλλουν. Ἀρχιτεκτονικὰ ἀκολουθεῖ τὸν τύπο τῶν ἄλλων Ἀθωνικῶν καθολικῶν μὲ μία ἰδιορρυθμία στὴν ἀνατολική του πλευρά, ὅπου σχηματίζονται τὰ «τυπικαριά», δηλαδὴ δύο χῶροι ἐσωτερικὰ κυκλικοὶ καὶ ἐξωτερικὰ ὀκταγωνικοί, ποὺ στεγάζονται μὲ τρούλλους μὲ ὑψηλὸ τύμπανο· στοὺς χώρους αὐτοὺς ἔχουν μεταφερθεῖ ἀντίστοιχα ἡ πρόθεση καὶ τὸ διακονικό, ποὺ βρίσκονται, ὡς γνωστό, ἀπὸ τὴ μία καὶ τὴν ἄλλη μεριὰ τῆς κεντρικῆς κόγχης τοῦ  Ἱεροῦ Βήματος.

Οἱ ἀξιόλογες τοιχογραφίες τοῦ καθολικοῦ ἔγιναν στὰ 1546 ἀπὸ τὸν ζωγράφο Τζώρτζη, ποὺ θεωρεῖται ἕνας ἀπὸ τοὺς κυρίους ἐκπροσώπους τῆς Κρητικῆς σχολῆς. Αὐτὸς μιμεῖται τὸν Θεοφάνη, ἀλλὰ καὶ διαφέρει κάπως στὴν ἀπόδοση τῆς πτυχολογίας τῶν ἐνδυμάτων, καθὼς καὶ στὴ μεγαλύτερη σχηματικότητα καὶ ἀσκητικὴ αὐστηρότητα ποὺ χαρακτηρίζουν τὶς μορφές του, ἐνῶ ὡς πρὸς τὴ διάταξη τῶν θεμάτων, ἀκολουθεῖ τὸ εἰκονογραφικὸ πρόγραμμα ποὺ παρατηρεῖται καὶ στοὺς ἄλλους ναούς· στὸ δεξιὸ κλίτος σώζονται οἱ ὁλόσωμες παραστάσεις τοῦ κτίτορα Πέτρου καὶ τῶν παιδιῶν του μαζὶ μὲ τὴ σχετικὴ ἐπιγραφή. Ὁ νάρθηκας, ποὺ ἐνσωματώνεται στὴ δυτικὴ πλευρὰ τῆς Μονῆς, τοιχογραφήθηκε ἀργότερα ἀπὸ κάποιον Ῥουμάνο ζωγράφο.

Σπουδαῖο εἶναι τὸ ξυλόγλυπτο τέμπλο τοῦ ναοῦ (18ος αἰ.) μὲ ἐξαιρετικὰ πλούσιο διάκοσμο, ἐπιχρυσωμένο ὁλόκληρο μὲ καθαρὸ χρυσάφι. Σ᾽ αὐτό, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς νεότερες εἰκόνες του (1805-1818), βρίσκονται καὶ μερικὲς παλαιότερες καὶ μάλιστα οἱ πέντε τῆς Μεγάλης Δεήσεως, ἔργο τοῦ Κρητικοῦ ζωγράφου Εὐφροσύνου (1542). Ἀκόμη σὲ ἄλλο σημεῖο τοῦ ναοῦ σώζονται οἱ εἰκόνες τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Παναγίας, καθὼς καὶ ὁ μεγάλος σταυρός, ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὸ παλαιὸ τέμπλο. Στὸ Ἱερὸ Βῆμα, στοὺς χοροὺς καὶ ἀλλοῦ βρίσκει κανεὶς ἐπίσης καὶ ἄλλες εἰκόνες μεγάλης καλλιτεχνικῆς καὶ ἱστορικῆς ἀξίας, ποὺ χρονολογοῦνται ἀπὸ τὸν 14ο αἰώνα καὶ ἑξῆς. Τέλος, ἀξίζει νὰ σημειωθοῦν ἐδῶ καὶ μερικὰ γλυπτὰ ἔργα ἀπὸ ξύλο μὲ φίλντισι, ὅπως εἶναι ὁ δεσποτικὸς θρόνος, τὸ προσκυνητάρι, τὰ ἀναλόγια στοὺς δύο χοροὺς τῶν ψαλτῶν, καθὼς καὶ ἡ Ἁγία Τράπεζα, ποὺ κατασκευάστηκε τὸ 1685.

ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ - ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΚΑΔΑ - ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΥ 


Πίσω