[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Χαιρετισμός τῆς Α. Θ. Παναγιότητος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου κατά τά ἐγκαίνια τῆς Ἐκθέσεως Ἁγιογραφίας τοῦ Ξενοφωντινοῦ Καλλιτεχνικοῦ Ἐργαστηρίου (Σισμανόγλειον Μέγαρον, 17 Ἀπριλίου 2019)

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

* * *

Ἱερώτατοι καί Θεοφιλέστατοι ἀδελφοί Ἱεράρχαι,
Ἐξοχώτατοι κύριοι Ὑπουργοί,
Ὁσιολογιώτατε Ἡγούμενε τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξενοφῶντος,
Ἐντιμολογιώτατοι Ἄρχοντες,
Εὐγενεστάτη κυρία Γενική Πρόξενε τῆς Ἑλλάδος,
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Μέ ἰδιαιτέραν χαράν χαιρετίζομεν τήν πραγματοποίησιν εἰς τήν Πόλιν μας, τῆς Ἐκθέσεως Ἁγιογραφίας τοῦ Καλλιτεχνικοῦ Ἐργαστηρίου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξενοφῶντος Ἁγίου Ὄρους, ἐκφράζοντες τήν εὐαρέσκειαν τῆς ἡμῶν Μετριότητος πρός τούς ἐμπνευστάς καί διοργανωτάς αὐτῆς, πρός τό Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος καί τόν Ἐξοχώτατον ὑφυπουργόν κύριον Μᾶρκον Μπόλαρην, καί, ἐν τῷ προσώπῳ τῆς Εὐγενεστάτης κυρίας Γεωργίας Σουλτανοπούλου, πρός τό Γενικόν Προξενεῖον τῆς Ἑλλάδος ἐνταῦθα, πρός τήν Ἱεράν Μονήν Ξενοφῶντος Ἁγίου Ὄρους, τόν Ὁσιολογιώτατον Καθηγούμενον ἀγαπητόν πατέρα Ἀλέξιον καί σύσσωμον τήν Ἀδελφότητα, πρός τόν πατέρα Λουκᾶν Ξενοφωντινόν καί τούς συνεργάτας αὐτοῦ ἐν τῷ ἁγιογραφικῷ αὐτῶν ἐργαστηρίῳ, πατέρας Δαβίδ, Παχώμιον καί Μακάριον. Καλωσορίζομεν ἐγκαρδίως πάντας ὑμᾶς τούς ἀγαπητούς ἐπισκέπτας, τούς ἐξ Ἑλλάδος καί τούς ἐκ τῆς Πόλεώς μας.
Τήν παρελθοῦσαν Κυριακήν ἔληξε τό τετραήμερον Μαθητικόν Συνέδριον Λογοτεχνίας «Ἀντώνης Σαμαράκης. Ὁ αἰώνιος ἔφηβος», τό ὁποῖον διεξήχθη μέ κέντρον τό Ζωγράφειον Λύκειον, καί ἔφερεν εἰς τήν Πόλιν μας μέγαν ἀριθμόν συνέδρων, διανοουμένων, καθηγητῶν, μαθητῶν καί μαθητριῶν, ἐξ Ἑλλάδος καί Κύπρου. Σήμερον, ξεκινᾷ ἡ παροῦσα Ἔκθεσις, ἡ ὁποία εἶναι βέβαιον ὅτι θά ἔχῃ μεγάλην ἀπήχησιν. Εἰς τό τέλος, πάλιν, τοῦ προσεχοῦς μηνός θά ἔχωμεν ἐνταῦθα ἕν νέον οἰκολογικόν συνέδριον ὀργανούμενον ὑπό τοῦ Πατριαρχείου μας. Ὅλαι αὐταί αἱ ἐκδηλώσεις παρ᾽ ἡμῖν, αἱ ἐκθέσεις, τά συνέδρια, αἱ διαλέξεις, αἱ συζητήσεις, αἱ μουσικαί ἐκδηλώσεις καί συναυλίαι, ἡ παρουσία ἐπιστημόνων, λογοτεχνῶν, καλλιτεχνῶν καί πολλῶν ἄλλων ἐπισκεπτῶν ἀνάμεσά μας, τό ἐνδιαφέρον καί ἡ ἀγάπη διά τά καθ᾿ ἡμᾶς, μᾶς στηρίζουν, μᾶς ἐμπλουτίζουν πνευματικῶς, μᾶς χαροποιοῦν. Δοξάζομεν τόν ἀγαθοδότην Θεόν δι᾿ αὐτήν τήν μεγάλην εὐλογίαν.
Ἡ ἐγκαινιαζομένη σήμερον Ἔκθεσις ἔχει ξεχωριστήν σημασίαν, διότι συνδέεται μέ τήν Ὀρθόδοξον εἰκόνα, τήν θεολογικήν της ἀλήθειαν, τό πνευματικόν της περιεχόμενον καί τό ἀπαράμιλλον κάλλος της. Ἡ τιμή τῶν εἰκόνων εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη μέ τόν πυρῆνα τῆς ὀρθοδόξου ταυτότητός μας. Δέν πρόκειται ἁπλῶς περί μιᾶς εὐσεβοῦς παραδόσεως, μιᾶς πτυχῆς τῆς ὀρθοδόξου λαϊκῆς εὐσεβείας. Ἡ εἰκών εἶναι ὅλη ἡ Ὀρθοδοξία, ὅλη ἡ πίστις, ἡ λατρευτική ζωή καί τό ἦθος της, ὁλόκληρος ὁ πολιτισμός της.
Τό θεολογικόν θεμέλιον τῆς εἰκόνος εἶναι ἡ ἔνσαρκος Οἰκονομία τοῦ Ὄντος καί Προόντος, καί φανέντος ὡς ἀνθρώπου Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἡ ἀκλόνητος πίστις ὅτι μετέχομεν ἤδη εἰς τήν ζωήν τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ καί προσδοκοῦμεν τήν πλήρωσιν τοῦ μυστηρίου τῆς σωτηρίας, καί τήν τελείωσιν τῶν πάντων ἐν τῇ ἐσχατολογικῇ Βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Ἡ εἰκών εἶναι μία βαθυστόχαστος θεολογική γλῶσσα, ἡ ὁποία, διά τοῦ χρωστῆρος τοῦ ἁγιογράφου, ἐκφράζει τήν ἐμπειρίαν τῆς πίστεως καί τήν ζωήν ὁλοκλήρου τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινότητος. Ὁ ἁγιογράφος εἶναι ἡ χείρ τῆς Ἐκκλησίας καί ἡ εἰκών εἶναι δοκίμιον Ἐκκλησιολογίας, σύνοψις τῆς Δογματικῆς, καί ὄχι μόνον ἕν καλλιτέχνημα. Ὅπως ἔλεγεν ὁ μεγάλος θεολόγος π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, ἡ εἰκονογραφία «δέν εἶναι ἁπλῶς θέμα τέχνης, καλλιτεχνικῆς ἤ τεχνικῆς ἐπιδεξιότητας. Εἶναι ἕνα εἶδος μαρτυρίας, μία ὁμολογία πίστεως. Γιά τόν ἴδιο λόγο, ἡ ἴδια ἡ τέχνη πρέπει νά ὑποταχθεῖ ὁλόψυχα στόν κανόνα τῆς πίστεως. Ὑπάρχουν ὅρια τῆς καλλιτεχνικῆς φαντασίας» (Δημιουργία καί Ἀπολύτρωση, Θεσσαλονίκη 1983, σ. 239-40). 
Ἡ εἰκών εἶναι «λακωνική», ἐμπεριέχει μόνον ὅ,τι εἶναι οὐσιῶδες καί ἔχει σχέσιν μέ τήν σωτηρίαν μας. Ὑπενθυμίζει εἰς τούς πιστούς,ὅτι ἡ πτῶσις εἶναι βαθυτάτη ἀλλοτρίωσις τοῦ ἀνθρώπου, ὅτι αὐτός ἔχει, χάριτι Θεοῦ, ὑψηλόν καί αἰώνιον προορισμόν. Ὅταν προσκυνῶμεν τήν εἰκόνα εἰσερχόμεθα εἰς προσωπικήν σχέσιν μέ τό εἰκονιζόμενον πρόσωπον. Εἰς αὐτό εὑρίσκεται ἡ ἀλήθεια κάθε εἰκόνος. Εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι εἰς τάς εἰκόνας δέν ἀναγράφεται «εἰκών» τοῦ Χριστοῦ, τῆς Θεοτόκου, τοῦ Ἁγίου, ἀλλά «Χριστός», «Θεοτόκος», «Ἅγιος Δημήτριος». Ἐν τῇ ἐννοίᾳ ταύτῃ, ὅλαι αἱ εἰκόνες εἶναι θαυματουργαί, χάρις εἰς τά ἱερά πρόσωπα, τά ὁποῖα εἰκονίζονται καί τιμῶνται εὐσεβοφρόνως.
Ἐπειδή αἱ εἰκόνες εἶναι, ὡς ἤδη ἐλέχθη, σύνοψις τῆς πίστεώς μας, ἡ ἀπόρριψις τῆς τιμῆς των θεωρεῖται ἐπιτομή τῶν αἱρέσεων. Πέραν τούτου, πνευματικήν πτωχείαν ἀπετέλεσε καί ἡ στροφή τῶν Ὀρθοδόξων, κατά τούς τελευταίους αἰῶνας, λόγῳ ἔξωθεν ἐπιρροῶν καί ἀγνοίας, πρός τήν νατουραλιστικήν, ἀναγεννησιακήν εἰκόνα. Αὐταί αἱ δυτικότροποι εἰκόνες ἀπευθύνονται εἰς τό συναίσθημα καί δέν εἶναι «παράθυρο μέ θέα τά Ἔσχατα». Παράθυρον πρός τά Ἔσχατα εἶναι ἡ βυζαντινή εἰκών, ἡ ὁποία μᾶς καλεῖ καί μᾶς ἐντάσσει βιωματικῶς εἰς τήν πορείαν τῆς Ἐκκλησίας πρός την Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Αὐτό τό χαρακτηριστικόν διά τήν Ὀρθοδοξίαν πνεῦμα, ἐκφράζει καί ἡ παράστασις τῶν προσώπων εἰς τάς εἰκόνας, μέ ἀσκητικά χαρακτηριστικά, μέ ἁπλότητα καί σοβαρότητα, καί μέ διαφορετικάς ἀπό τά κοινά σώματα ἀναλογίας καί διαστάσεις. Τά πάντα εἰς τάς εἰκόνας μας εἶναι πλήρη φωτός, τοῦ αϊδίου φωτός τῆς Μεταμορφώσεως καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Σωτῆρος. Τά πάντα παραπέμπουν εἰς τήν μέλλουσαν τελικήν μεταμόρφωσιν καί Ἀνάστασιν.
Εἰς μίαν ἐποχήν τῆς λεγομένης «ὀπτικῆς ἐπαναστάσεως», τῆς τηλεοράσεως καί τοῦ Internet, τῆς «πλημμυρίδος τῶν εἰκόνων» πού κατακλύζουν νυχθημερόν τά ὄμματα καί τάς ψυχάς τῶν ἀνθρώπων, καί καλλιεργοῦν τό φρόνημα τῆς προσκολλήσεως εἰς τά γεώδη καί τά μάταια, μέσα εἰς ἕν παγκοσμιοποιημένον πολιτισμικόν περιβάλλον, ὅπου οἱ ἄνθρωποι ὅλων τῶν ἡλικιῶν εἶναι, ὅπως λέγεται, «κολλημένοι στήν ὀθόνη», ἔγιναν, κατά τόν μακαριστόν καθηγητήν Δημήτριον Μαρωνίτην, «ὀθονιστές», ἐδῶ, ἡ παρουσία καί ἡ μαρτυρία τῆς ὀρθοδόξου εἰκόνος εἶναι φῶς καί ἐλπίς, εἶναι ἡ φωνή τοῦ οὐρανοῦ.
Ὅλας αὐτάς τάς ἀληθείας, αὐτό τό πνεῦμα καί τό ἄρωμα τοῦ Παραδείσου, τήν ἐσχατολογικήν ὁρμήν τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς, θά συναντήσωμεν εἰς τά ὑπέροχα ἔργα, τά ὁποῖα εὑρίσκονται ἐνώπιόν μας εἰς τό Σισμανόγλειον Μέγαρον. Ἐδῶ κτυπᾷ σήμερον ἡ καρδία τῆς ὀρθοδόξου φιλοκαλίας.
Τό Ξενοφωντινό Καλλιτεχνικό Ἐργαστήρι λειτουργεῖ ἀπό τό ἔτος 1985. Ἐδημιουργήθη μέ τήν εὐλογίαν τοῦ Ὁσιολογιωτάτου Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Ξενοφῶντος πατρός Ἀλεξίου, ὁ ὁποῖος καί τό ἐστήριξε γενναιοφρόνως καθ᾿ ὅλην τήν ὑπερτριακονταετῆ λειτουργίαν του. Εἰς τό Ἐργαστήριον τοῦτο, τό ὁποῖον ἐνσαρκώνει τό φιλοκαλικόν πνεῦμα τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξενοφῶντος καί ἀποτελεῖ διδασκαλεῖον γνησίας πιστότητος εἰς τήν Παράδοσιν τῆς Ὀρθοδόξου ἁγιογραφίας, μαθητεύουν μοναχοί καί λαϊκοί, ἀλλά καί ἄλλοι ἐνδιαφερόμενοι ἀπό διαφόρους χώρας.
Ἡ παροῦσα ἔκθεσις περιλαμβάνει ἔργα τοῦ πατρός Λουκᾶ ἀπό τάς τρεῖς τελευταίας δεκαετίας. Πηγήν ἐμπνεύσεως διά τόν ἁγιογράφον μας καί σταθερόν σημεῖον ἀναφορᾶς ἀποτελεῖ ἡ Παλαιολόγειος περίοδος τῆς Βυζαντινῆς ἁγιογραφίας, καί πρωτίστως τά ἀριστουργήματα τῆς Μονῆς τῆς Χώρας. Αἱ ἐκτιθέμεναι ἐνταῦθα εἰκόνες ἀναφέρονται εἰς τάς Δεσποτικάς καί Θεομητορικάς ἑορτάς καί εἰς μορφάς Ἁγίων. Ξεχωρίζουν αἱ ὀκτώ εἰκόνες, αἱ ὁποῖαι προορίζονται νά κοσμήσουν τό Τέμπλον τοῦ ὑπό ἀνέγερσιν Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίου Νικολάου Νέας Ὑόρκης.
Ἐκτός ἀπό τάς ὑπερόχους ἱεράς εἰκόνας, μεταξύ τῶν 70 ἐκθεμάτων εὑρίσκονται καί ἄλλα καλλιτεχνικά ἀντικείμενα, ἅγια Εὐαγγέλια, ἱερά σκεύη, ἐγκόλπια, ἔργα μικρογλυπτικῆς πολυτίμων λίθων, προσωπογραφίαι, ψηφιδωτά καί διάφοροι Συνθέσεις. Ἀνάμεσά τους διακρίνεται ἡ σύνθεσις μέ τά διακονήματα ἀπό τήν ζωήν τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξενοφῶντος. Εἶναι χαρακτηριστικόν  ὅτι εἰς τό κέντρον τῆς ἐντυπωσιακῆς αὐτῆς παραστάσεως εὑρίσκεται ἡ τέλεσις τῆς θείας Εὐχαριστίας. Ἀπό αὐτήν ἐμπνεόνονται καί ζωογονοῦνται ὅλα τά λοιπά διακονήματα, αὐτήν προεκτείνουν μέσα εἰς τήν ζωήν. Ὅλα εἶναι λειτουργίαι γύρω ἀπό τήν θείαν Λειτουργίαν. Ὄντως, ἡ ζωή εἰς τήν Μονήν εἶναι ἕν διαρκές συλλείτουργον. Ὁ ἐκκλησιάρχης, οἱ ἱεροψάλται, οἱ ἁγιογράφοι, ὁ ἀρχοντάρης, ὁ μάγειρος, ὁ τραπεζάρης, ὁ γηροκόμος, ὁ ξυλουργός, ἐργάζονται ἐν ἑνί πνεύματι καί μιᾷ καρδίᾳ γύρω ἀπό αὐτό τό κέντρον, καί διακονοῦν τόν αὐτόν σκοπόν. Ἐδῶ ἀποκαλύπτεται ἡ εὐχαριστιοκεντρικότης τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας, φανέρωσιν τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ καί ἡ τέχνη τῆς εἰκόνος. Κάθε εἰκών βαθύνει τό εὐχαριστιακόν βίωμα τῶν πιστῶν καί ἐνισχύει τήν ἀναφοράν τῆς ζωῆς των πρός τήν αἰωνιότητα. Κατ᾿ οὐσίαν, ἡ Βυζαντινή τέχνη, εἰς ὅλας τάς ἐκφάνσεις της ἀναδεικνύει τήν εὐχαριστιακήν ταυτότητα τῆς Ἐκκλησίας, τήν ἀλήθειαν τοῦ προσώπου, τόν κοινοτικόν χαρακτῆρα τῆς ὀρθοδόξου ἐμπειρίας καί τήν προσδοκίαν τῆς «κοινῆς ἀναστάσεως».
Ἐπαινοῦμεν ὁλοψύχως τόν ἀγαπητόν πατέρα Λουκᾶν Ξενοφωντι-νόν καί τούς πολυτίμους συνεργάτας του διά τό καλλιτεχνικόν των τάλαντον καί διά τήν ἀφοσίωσίν των εἰς τήν Παράδοσιν τῆς Ὀρθοδοξίας, ἡ ὁποία εἶναι ἡ παρατεινομένη εἰς τούς αἰῶνας εὐλογημένη ζωή τῆς Ἐκκλησίας. «Παράδοσις» εἶναι μία ἄλλη λέξις διά τήν ἀδιάσπαστον συνέχειαν καί συνοχήν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς, εἷς ἄλλος χαρακτηρισμός διά τήν ἑνότητα, τήν ἁγιότητα, τήν καθολικότητα καί τήν ἀποστολικότητα τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ μετοχή εἰς τήν ζωήν τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἀκένωτος πηγή ἐμπνεύσεως καί δημιουργίας. Ὁ πατήρ Λουκᾶς γνωρίζει νά ἀκούῃ τήν φωνήν τῶν Πατέρων, νά ἀκολουθῇ τόν δρόμον τόν ὁποῖον ἐκεῖνοι ἐχάραξαν, νά ὑπακούῃ καί νά μαθητεύῃ. Εἶναι πρωτοπόρος, ἐπειδή εἶναι γνησίως παραδοσιακός. Ἰσχύουν δι᾿ αὐτόν τά λόγια ἑνός συγχρόνου στοχαστοῦ: «Ἡ Παράδοση δέν μᾶς παραδίδεται∙ τῆς παραδιδόμαστε».
Μέ αὐτάς τάς σκέψεις, ἐγκαινιάζομεν λίαν εὐχαρίστως τήν παροῦσαν Ἔκθεσιν Ἁγιογραφίας τοῦ Ξενοφωντινοῦ Καλλιτεχνικοῦ Ἐργαστηρίου καί συγχαίρομεν ἅπαξ ἔτι τούς συντελεστάς, ἀπονέμοντες δέ ὑμῖν τήν Πατριαρχικήν μας εὐλογίαν, ἐπικαλούμεθα ἐπί πάντας τήν ἀείρυτον χάριν καί τό ἀμέτρητον ἔλεος τοῦ πανσθενοῦς, πανοικτίρμονος, πανδώρου καί κοσμήτορος τῶν ὅλων Θεοῦ.
Καλήν Ἀνάστασιν!